Έκδοση 1.0, Ιούλιος 2026
Εισαγωγή
Η προστασία ενός «παιδιού», ήτοι «κάθε ανθρωπίνου όντος κάτω των δεκαοκτώ ετών, εκτός εάν, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η ενηλικίωση επιτυγχάνεται νωρίτερα”[1], αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Πολιτική Προστασίας Παιδιών (ΠΠΠ) υιοθετείται από οργανισμούς ή ινστιτούτα, προκειμένου να εγγυηθεί η λεγόμενη «Προστασία Παιδιών», η οποία συνιστά «την ευθύνη των οργανισμών να διασφαλίζουν ότι το προσωπικό, οι λειτουργίες και τα προγράμματά τους δεν βλάπτουν τα παιδιά, δεν τα εκθέτουν σε κίνδυνο βλάβης και κακοποίησης και ότι τυχόν ανησυχίες του οργανισμού σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών εντός των κοινοτήτων στις οποίες εργάζονται, αναφέρονται στις αρμόδιες αρχές».[2]
Σύμφωνα με τις εκδοθείσες, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή[3], οδηγίες για τις Πολιτικές Προστασίας Παιδιών, η παρούσα περιγράφει:
- τα μέτρα προστασίας που εφαρμόζονται για την ασφάλεια των παιδιών,
- τους κανόνες που αφορούν τον τρόπο συμπεριφοράς κατά την συνεργασία με αυτά,
- το πώς θα προστατεύονται τα παιδιά από κακοποίηση ή βλάβη,
- σε ποιον θα υποβάλλεται η αναφορά τυχόν ανακυπτόντων θεμάτων και
- το πώς θα αντιμετωπίζεται η κατάσταση με τον καταλληλότερο τρόπο.
Το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕΜΕΑ) του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη (ΥΠΠ), λειτουργώντας ως δεξαμενή σκέψης, καινοτομίας και τεχνολογίας στον τομέα των πολιτικών εθνικής ασφάλειας (κυβερνοχώρου / φυσικής) και πολιτικής προστασίας, έχει ηγετικό ρόλο στην Έρευνα και την Καινοτομία (Ε&Κ). Ως εκ τούτου, προβλέπεται άμεση ή έμμεση συνεργασία με παιδιά κατά την υλοποίηση ενός Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Έργου ή ενός Εθνικού Προγράμματος.
Το ΚΕΜΕΑ εγγυάται την προστασία των παιδιών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, παρακολουθώντας την εφαρμογή της παρούσας Πολιτικής Προστασίας, σύμφωνα με το ενωσιακό, διεθνές και εθνικό νομικό καθεστώς. Έχει ορίσει Επιστημονικό Συνεργάτη για την εφαρμογή αυτής της Πολιτικής, αναγνωρίζοντας ότι η Πολιτική Προστασίας Παιδιού είναι μια συνεχής διαδικασία που ενθαρρύνει την αυτοαξιολόγηση και την αναθεώρηση των διαδικασιών και πρακτικών. Η παρούσα ΠΠΠ έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΕΜΕΑ και έχει δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του οργανισμού (www.kemea.gr), εντός του οποίου έχει κοινοποιηθεί.
Η Πολιτική Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ αποτελείται από τις ακόλουθες ενότητες:
- Αντικείμενο και στόχος
- Πεδίο Εφαρμογής
- Νομικό Πλαίσιο
- Υποστηρικτικά έγγραφα
- Βασικές Αρχές
- Οδηγίες συμπεριφοράς
I. Αντικείμενο και στόχος
Το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕΜΕΑ) είναι δημόσιος φορέας που συστάθηκε δυνάμει των διατάξεων του Ν. 3387/2005 (ΦΕΚ Α’ 224)[4] ως επιστημονικός, συμβουλευτικός και ερευνητικός οργανισμός, υπό την εποπτεία του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, με πρωταρχικό σκοπό τη διεξαγωγή θεωρητικής και εφαρμοσμένης έρευνας και μελετών, ιδίως σε στρατηγικό επίπεδο, σε θέματα και πολιτικές ασφαλείας (άρθρα 1, 3).
Λαμβάνοντας υπόψη την ενεργό συμμετοχή του ΚΕΜΕΑ, μεταξύ άλλων, στα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση Προγράμματα Δικαιοσύνης και Προγράμματα “Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες”, ενδέχεται να προκύψει «άμεση επαφή» με παιδιά, που σημαίνει «φυσική παρουσία στον ίδιο χώρο με παιδί ή παιδιά, (είτε περιστασιακά, είτε σε τακτική βάση και για μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα)»[5]. Αναμένεται η υλοποίηση ερευνητικών δραστηριοτήτων που αφορούν παιδιά, όπως ενδεικτικά, η συμμετοχή σε συναντήσεις, συνέδρια, εργαστήρια, ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις, ομάδες εστίασης, εκπαίδευση και δοκιμές.
Επιπλέον, ενδέχεται να προκύψει «έμμεση επαφή» με παιδιά, ιδίως όταν υφίσταται «πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα παιδιών, όπως ονόματα, διευθύνσεις, φωτογραφίες, μελέτες περιπτώσεων κ.λπ.» κατά τη διεξαγωγή σχετικών ερευνητικών έργων ή σε περίπτωση «παροχής χρηματοδότησης οργανισμών που συνεργάζονται άμεσα με παιδιά, η οποία μεταθέτει στον οργανισμό-δωρητή την ευθύνη για θέματα προστασίας των παιδιών».[6]
Το ΚΕΜΕΑ δεσμεύεται να διασφαλίζει την ευημερία και την ασφάλεια των παιδιών στο σύνολο των δραστηριοτήτων του, όταν, είτε κατά την υποβολή προτάσεων για χρηματοδότηση έρευνας, είτε κατά την υλοποίηση ερευνητικών έργων ή προγραμμάτων, εμπλέκονται παιδιά.
Αντικείμενο της παρούσας Πολιτικής είναι:
- η αποτύπωση της δέσμευσης του ΚΕΜΕΑ για την προστασία των παιδιών που εμπλέκονται σε οποιοδήποτε στάδιο των ερευνητικών του δραστηριοτήτων,
- ο καθορισμός αναλυτικών πολιτικών, κατευθυντήριων γραμμών και διαδικασιών που εφαρμόζει το ΚΕΜΕΑ για τη διασφάλιση της προστασίας των παιδιών, ιδίως έναντι κάθε μορφής κακοποίησης, βλάβης ή ανάρμοστης συμπεριφοράς και
- η ανταπόκριση στις ανησυχίες που σχετίζονται με την προστασία των παιδιών.
II. Πεδίο Εφαρμογής
Η παρούσα Πολιτική εφαρμόζεται στο σύνολο του προσωπικού και των συνεργατών του ΚΕΜΕΑ, ανεξαρτήτως σχέσης εργασίας, βαθμού ή επιπέδου αρχαιότητας. Ειδικότερα, καταλαμβάνει τους υπαλλήλους, τους εσωτερικούς και εξωτερικούς επιστημονικούς συνεργάτες, τα διοικητικά και λοιπά στελέχη, τα μέλη της διοίκησης, καθώς και κάθε τρίτο πρόσωπο ή εθελοντή που συνεργάζεται και ενδέχεται να έρθει άμεσα ή έμμεσα σε επαφή με «παιδιά», ήτοι «κάθε άνθρωπο κάτω των δεκαοκτώ ετών». [7]
III. Νομικό Πλαίσιο
Στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΟΔΔΑ), τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν ότι η παιδική ηλικία δικαιούται ειδικής φροντίδας και προστασίας.[8] Τα δικαιώματα των παιδιών έχουν κατοχυρωθεί στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC)[9], η οποία αποτελεί διεθνή συνθήκη ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ρυθμίζει τις ανάγκες και τα δικαιώματα των παιδιών. Η Σύμβαση περιλαμβάνει 54 άρθρα, τα οποία καλύπτουν το σύνολο των πτυχών της ζωής ενός παιδιού, καθορίζουν τα αστικά, πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά του δικαιώματά του, ανεξαρτήτως φυλής, θρησκείας ή ικανοτήτων και προσδιορίζουν τις υποχρεώσεις των ενηλίκων και των κρατών, ώστε όλα τα παιδιά να απολαμβάνουν τα δικαιώματά τους.
Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΟΔΔΑ)[10], ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης[11] και η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Παιδιών από την Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Κακοποίηση[12] κατοχυρώνουν το δικαίωμα των παιδιών σε ειδική φροντίδα και προστασία από σωματικούς και ηθικούς κινδύνους στους οποίους εκτίθενται, με σκοπό την προάσπισή τους, μεταξύ άλλων, από την αμέλεια, τη βία ή την εκμετάλλευση.
Στην Ελλάδα, το εθνικό Σύνταγμα ορίζει ότι «[…] η παιδική ηλικία τελεί υπό την προστασία του Κράτους»[13], ενώ η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC) που κυρώθηκε με τον Νόμο 2101/1992 (ΦΕΚ Α’ 192 «Κύρωση του Διεθνούς Συμφώνου για τα Δικαιώματα του Παιδιού»)[14] επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Ελλάδας για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών, όπως αυτά ορίζονται στη Σύμβαση.
IV. Υποστηρικτικά έγγραφα
Η παρούσα Πολιτική θα πρέπει να εφαρμόζεται και να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με τις οργανωτικές πολιτικές και διαδικασίες του ΚΕΜΕΑ, όπως αυτές καθορίζονται στα ακόλουθα έγγραφα:
- Ιδρυτικός Νόμος 3387/2005 ΦΕΚ Α’ 124 «Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕΜΕΑ) και άλλες διατάξεις», όπως τροποποιήθηκε και ισχύει,
- Υπουργική Απόφαση ΓΔ0ΕΣ/1/2/414/2019 ΦΕΚ 197/Β/1-2-2019 «Κανονισμός λειτουργίας του Κέντρου Μελετών Ασφαλείας (ΚΕΜΕΑ)», όπως τροποποιήθηκε και ισχύει,
- Απόφαση Αρ.Χ του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ «περί Έγκρισης της Πολιτικής Προστασίας του Παιδιού του ΚΕΜΕΑ», που εκδόθηκε στις X/X/2026,
- Απόφαση Αρ.Χ του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ «περί Ορισμού Υπευθύνου Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ», που εκδόθηκε στις X/X/2026,
Προτάσεις για χρηματοδότηση ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων και εθνικών προγραμμάτων,
- Συμφωνίες Επιχορήγησης (GAs), συμπεριλαμβανομένων και των Αναλυτικών Περιγραφών Δράσεων (DoAs),
- Συμφωνίες Κοινοπραξίας (CAs),
- Συμφωνίες Εμπιστευτικότητας (NDAs), Επιστολές Εκδήλωσης Πρόθεσης (LoIs),
- Συμβάσεις Εργασίας ή οποιοδήποτε είδος συμφωνίας με τρίτους,
- Πολιτική Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα του ΚΕΜΕΑ,
- Πολιτική Ασφαλείας Πληροφοριών του ΚΕΜΕΑ και
- Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων του ΚΕΜΕΑ.
V. Βασικές Αρχές
Η Πολιτική Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ θεμελιώνεται σε βασικές αρχές και αξίες, οι οποίες συνιστούν αναπόσπαστο μέρος της ερευνητικής κουλτούρας του ΚΕΜΕΑ, όπως:
- Μη-διάκριση:
Το ΚΕΜΕΑ διασφαλίζει ίση προτεραιότητα στην προστασία όλων των παιδιών, ανεξαρτήτως ηλικίας, αναπηρίας, αλλαγής φύλου, φυλής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή οποιαδήποτε άλλης κατάστασης.[15]
- Βέλτιστο συμφέρον του παιδιού:
Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούν παιδιά διεξάγονται με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον τους, διασφαλίζοντας ότι λαμβάνουν την κατάλληλη προστασία και φροντίδα σε όλα τα στάδια της συμμετοχής τους στα ερευνητικά έργα.
- Δικαίωμα στη ζωή και την ανάπτυξη:
Τα παιδιά έχουν εγγενές δικαίωμα στη ζωή και στην προστασία από κάθε μορφή βίας και αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς. Η ανάπτυξή τους πρέπει να εξετάζεται υπό ευρεία έννοια, περιλαμβάνοντας τη σωματική, ψυχική, πνευματική, ηθική, ψυχολογική και κοινωνική διάσταση.
- Δικαίωμα ακρόασης:
Τα παιδιά πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να κατανοούν και να ασκούν τα δικαιώματά τους. Πρέπει να ενημερώνονται για το τι είναι αποδεκτό και τι όχι, καθώς και για τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους σε περίπτωση προβλήματος ή ανησυχίας.
- Αρχή της μη πρόκλησης βλάβης:
Το ΚΕΜΕΑ δεσμεύεται να ελαχιστοποιεί οποιαδήποτε βλάβη, εκούσια ή ακούσια, κάθε τύπου(όπως σεξουαλική, σωματική, συναισθηματική ή λόγω παραμέλησης) και ανάρμοστες συμπεριφορές (όπως σεξουαλική παρενόχληση ή εκφοβισμό[16]) που ενδέχεται να προκύψουν κατά την εκτέλεση των ερευνητικών του δραστηριοτήτων.
- Διαφάνεια και λογοδοσία:
Η διαφάνεια και η λογοδοσία αποτελούν βασικές αρχές του ΚΕΜΕΑ και εφαρμόζονται σε όλες τις δραστηριότητές του.
- Προστασία προσωπικών δεδομένων:
Το ΚΕΜΕΑ αναγνωρίζει ότι τα παιδιά χρήζουν ειδικής προστασίας όσον αφορά τα προσωπικά τους δεδομένα, καθώς ενδέχεται να έχουν περιορισμένη επίγνωση των σχετικών κινδύνων, συνεπειών, εγγυήσεων, αλλά και των δικαιωμάτων τους σε σχέση με την επεξεργασία των δεδομένων τους.[17] Οποιαδήποτε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων παιδιών πρέπει να διενεργείται σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο προστασίας δεδομένων.[18]
VI. Οδηγίες συμπεριφοράς
Το ΚΕΜΕΑ, ως ερευνητικός οργανισμός,[19] συμμορφώνεται με σειρά κωδίκων δεοντολογίας και κατευθυντηρίων γραμμών, μεταξύ των οποίων και οι εξής:
- Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την Ακεραιότητα της Έρευνας (ALLEA)[20],
- Η Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή [21] ,
- Πώς να ολοκληρωθεί η αυτοαξιολόγηση δεοντολογίας[22],
- Κατευθυντήριες γραμμές σε σοβαρά και σύνθετα θέματα δεοντολογίας[23],
- Σημείωμα καθοδήγησης — Έρευνα που αφορά είδη διττής χρήσης[24],
- Σημείωμα καθοδήγησης — Πιθανή κακή χρήση ερευνητικών αποτελεσμάτων [25],
- Δεοντολογία και προστασία δεδομένων[26] και
- Δεοντολογία στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες[27].
Η ασφάλεια και η προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βλάβης ή κακοποίησης αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα του ΚΕΜΕΑ, αναγνωρίζοντας ότι τα παιδιά, ως υποψήφιοι συμμετέχοντες σε ερευνητικά έργα, ανήκουν σε «ευάλωτες κατηγορίες ατόμων»[28] και ότι η συμμετοχή τους στην έρευνα[29] ενέχει σημαντικές ηθικές προκλήσεις.
Για τον σκοπό αυτό, το ΚΕΜΕΑ τηρεί αυστηρά τις ακόλουθες πολιτικές και διαδικασίες κατά τη συνεργασία του με παιδιά, ως υποψήφιους συμμετέχοντες, σε ερευνητικά έργα:
- Στελέχωση
Α) Επιστημονικών Συνεργατών του ΚΕΜΕΑ:
Το ΚΕΜΕΑ αναθέτει σε Επιστημονικούς Συνεργάτες την άμεση συνεργασία με παιδιά έχοντας προηγουμένως ελέγξει τα ποινικά τους μητρώα, έχοντας λάβει υπογεγραμμένη Υπεύθυνη Δήλωση περί Μη Εκκρεμούς Ποινικής Δίωξης (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α) και μετά από προσωπική συνέντευξη, κατά την οποία αξιολογούνται η προηγούμενη εμπειρία, οι προθέσεις και οι ικανότητές τους για το συγκεκριμένο έργο. Κατά την ανάθεση της συνεργασίας, παρουσιάζονται και εξηγούνται το σχετικό νομικό και δεοντολογικό πλαίσιο, καθώς και οι εσωτερικές πολιτικές του ΚΕΜΕΑ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Πολιτική Προστασίας Παιδιών. Οι Συνεργάτες εκπαιδεύονται ειδικά σε αυτήν, ενώ ο/η Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ συστήνεται ως το κύριο σημείο επαφής για οποιοδήποτε σχετικό ζήτημα.
B) Παιδιών:
Η δίκαιη και αναλογική στελέχωση, η έλλειψη πίεσης για συμμετοχή, η αμερόληπτη παρουσίαση της ερευνητικής δραστηριότητας, ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων των παιδιών, το δικαίωμα να υπαναχωρήσουν οποιαδήποτε στιγμή χωρίς αιτιολογία, και τα κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή διακρίσεων και στιγματισμού αποτελούν τις βασικές ηθικές αρχές και αξίες που διέπουν την ερευνητική δραστηριότητα του ΚΕΜΕΑ. Η επιλογή των παιδιών ως συμμετεχόντων στην έρευνα γίνεται με αμερόληπτο και αιτιολογημένο τρόπο, χωρίς καταναγκασμό ή επιρροή. Τα παιδιά και οι οικογένειές τους διαθέτουν επαρκή χρόνο για να αποφασίσουν αν επιθυμούν να προχωρήσουν στη διαδικασία συγκατάθεσης στην συμμετοχή τους στην ερευνητική δραστηριότητα. Η στελέχωση και η συνεργασία με παιδιά πραγματοποιούνται με μεγάλη διακριτικότητα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι ορισμένα παιδιά μπορεί να είναι επιπλέον ευάλωτα λόγω προηγούμενων εμπειριών, διακρίσεων, επιπέδου εξάρτησης, ειδικών αναγκών επικοινωνίας ή άλλων παραγόντων.
- Συμμετοχή στην έρευνα
Πριν από την έναρξη της συμμετοχής των παιδιών σε ερευνητικά έργα, απαιτείται η λήψη ρητής συγκατάθεσης από τους γονείς ή τους νομίμως εξουσιοδοτημένους εκπροσώπους τους. Πρέπει, επίσης, να διασφαλίζεται ότι διαθέτουν επαρκείς πληροφορίες που τους επιτρέπουν να παράσχουν τη συγκατάθεση για λογαριασμό του παιδιού, πάντα προς το βέλτιστο συμφέρον του. Όπου είναι εφικτό, λαμβάνεται και η σύμφωνη γνώμη των ίδιων των παιδιών, συμπληρωματικά προς τη συγκατάθεση των γονέων ή των νόμιμων εκπροσώπων τους. Τυχόν διαφωνία των παιδιών γίνεται σεβαστή σε κάθε περίπτωση.
Στα παιδιά και στις οικογένειές τους παρέχονται λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη συμμετοχή τους στην ερευνητική δραστηριότητα πριν από την έναρξή της, οι οποίες περιλαμβάνουν, ενδεικτικά:
- Το ερευνητικό έργο/πρόγραμμα,
- Τους λόγους για τους οποίους ζητείται η συμμετοχή του παιδιού [Βάση επιλογής των παιδιών],
- Τι αναμένεται να κάνει το παιδί [π.χ. να μιλήσει για εμπειρίες, ή καταγραφεί η φωνή του ή η εικόνα του],
- Τον τόπο διεξαγωγής της ερευνητικής δραστηριότητας [χώροι επιλεγμένοι στους οποίους τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή και άνετα]
- Τη συχνότητα και τη διάρκεια συμμετοχής [π.χ. αρχική συνέντευξη, επιτόπια/-ες εξέταση/-εις],
- Το πότε θα συζητήσει το παιδί τη συμμετοχή του [Ανασκόπηση],
- Τι είδους πληροφορίες θα συλλεχθούν,
- Ποιος είναι υπεύθυνος για την προστασία και διαχείριση των πληροφοριών μετά την ολοκλήρωση της ερευνητικής δραστηριότητας,
- Ποιος θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα,
- Τί θα συμβεί με τις πληροφορίες μετά την ολοκλήρωση της ερευνητικής δραστηριότητας, [π.χ. η διάρκεια διατήρησης των ακατέργαστων δεδομένων, η πιθανή χρήση τους σε άλλες μελέτες ή η διαβίβασή τους σε τρίτους],
- Πώς θα χρησιμοποιηθούν τα πορίσματα του έργου/προγράμματος [π.χ. σε εκθέσεις, δημοσιεύσεις, παρουσιάσεις],
- Αν υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης των παιδιών με τα δεδομένα που συλλέγονται [π.χ. δήλωση εμπιστευτικότητας, λεπτομέρειες του συστήματος κωδικοποίησης για την προστασία της ταυτότητας],
- Τη διάρκεια όλου του έργου/προγράμματος,
- Το πώς το παιδί ή η οικογένειά του μπορεί να ενημερωθεί για τα αποτελέσματα της δραστηριότητας,
- Τί συμβαίνει εάν το παιδί δεν επιθυμεί να συμμετάσχει, τονίζοντας ότι [η συμμετοχή είναι εντελώς εθελοντική],
- Τί συμβαίνει εάν το παιδί αλλάξει γνώμη κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας [Ελευθερία για υπαναχώρηση],
- Την Πολιτική Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ και τις σχετικές διαδικασίες, επισημαίνοντας το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση οποιασδήποτε ανησυχίας,
- Την δυνατότητα επαφής με τον/την Υπεύθυνο/η Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ σε περίπτωση ανησυχίας ή δυσμενών επιπτώσεων κατά ή μετά την ερευνητική δραστηριότητα, καθώς και τα στοιχεία επικοινωνίας του.
- Τυχόν προβλέψιμους κινδύνους, δυσφορία ή μειονεκτήματα που ενδέχεται να προκύψουν κατά και την προέλευση τους.
Ακολούθως, στα παιδιά και στις οικογένειές τους παρέχεται εύλογος χρόνος για να μελετήσουν τις πληροφορίες, να υποβάλουν τυχόν ερωτήσεις και να εκφράσουν τυχόν ανησυχίες. Το ΚΕΜΕΑ ενθαρρύνει ενεργά την υποβολή ερωτήσεων και μεριμνά για την πλήρη και σαφή ενημέρωσή τους, παρέχοντας κάθε αναγκαία προφορική ή γραπτή διευκρίνιση, με στόχο την άρση τυχόν αμφιβολιών ή παρεξηγήσεων.
Μετά την επιβεβαίωση ότι το παιδί και οι γονείς του ή οι νόμιμοι εκπρόσωποί του έχουν κατανοήσει πλήρως το περιεχόμενο του Ενημερωτικού Δελτίου αναφορικά με τη συγκεκριμένη ερευνητική δραστηριότητα, χορηγείται το έντυπο συγκατάθεσης/σύμφωνης γνώμης προς υπογραφή.
- Προσωπικά δεδομένα παιδιών
Το ΚΕΜΕΑ, κατά κανόνα, δεν συλλέγει προσωπικά δεδομένα παιδιών στο πλαίσιο της υλοποίησης των ερευνητικών του δραστηριοτήτων, παρά μόνο ανώνυμες πληροφορίες.[30] Ωστόσο, σε περιπτώσεις όπου η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων[31] κρίνεται απολύτως αναγκαία, όπως για παράδειγμα, όταν επιβάλλεται η συλλογή αρχείων με τα ονόματά τους, φωτογραφίες, εγγραφές βίντεο/ήχου κ.λπ., εφαρμόζεται η Πολιτική Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα του ΚΕΜΕΑ[32] και τηρούνται αυστηρά οι ακόλουθες αρχές προστασίας δεδομένων που προβλέπονται στα άρθρα 5 επ. του ΓΚΠΔ:
- Νομιμότητα: Η επεξεργασία πραγματοποιείται βάσει έγκυρης νομικής βάσης (π.χ. συγκατάθεση γονέων/νόμιμων εκπροσώπων ή άλλη προβλεπόμενη από τον νόμο βάση),
- Προσδιορισμός και περιορισμός σκοπού: τα προσωπικά δεδομένα να συλλέγονται για καθορισμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς και να μην υποβάλλονται σε περαιτέρω επεξεργασία με τρόπο ασύμβατο προς αυτούς,
- Ελαχιστοποίηση δεδομένων: τα προσωπικά δεδομένα να είναι επαρκή, κατάλληλα, συναφή και να περιορίζονται σε ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών της επεξεργασίας,
- Ακρίβεια: τα προσωπικά δεδομένα να είναι ακριβή και, όταν απαιτείται, να επικαιροποιούνται.
- Περιορισμός αποθήκευσης: τα προσωπικά δεδομένα να διατηρούνται σε μορφή που επιτρέπει την ταυτοποίηση των υποκειμένων μόνο για όσο χρονικό διάστημα είναι αναγκαίο για τους σκοπούς της επεξεργασίας,
- Ακεραιότητα και εμπιστευτικότητα: Τα προσωπικά δεδομένα να προστατεύονται με κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα έναντι μη εξουσιοδοτημένης ή παράνομης επεξεργασίας, απώλειας, καταστροφής ή φθοράς,
- Δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων: Να διασφαλίζεται η άσκηση των δικαιωμάτων ενημέρωσης, πρόσβασης, διόρθωσης, διαγραφής, περιορισμού της επεξεργασίας, φορητότητας, εναντίωσης, ανάκλησης συγκατάθεσης, καθώς και το δικαίωμα υποβολής καταγγελίας στην αρμόδια εποπτική αρχή,
- Ευθύνη: Προσδιορίζονται με σαφήνεια οι ρόλοι του υπευθύνου επεξεργασίας, των από κοινού υπευθύνων και των εκτελούντων την επεξεργασία,
- Λογοδοσία (απόδειξη συμμόρφωσης): Να αποδεικνύεται η συμμόρφωση με τις ως άνω αρχές μέσω κατάλληλων διαδικασιών ελέγχου,
- Εποπτεία: Η επεξεργασία να υπόκειται στην εποπτεία και τον έλεγχο των αρμόδιων εθνικών αρχών προστασίας δεδομένων.
Ειδικότερα, όταν η συγκατάθεση αποτελεί τη νομική βάση της επεξεργασίας, εφαρμόζονται πριν από την έναρξη της κάθε ερευνητικής δραστηριότητας του ΚΕΜΕΑ, οι διαδικασίες Ενημερωμένης Συγκατάθεσης, οι οποίες περιλαμβάνουν ένα Ενημερωτικό Δελτίο και ένα Έντυπο Ενημερωμένης Συγκατάθεσης.
Δεδομένου ότι οι πληροφορίες απευθύνονται σε παιδιά, το Ενημερωτικό Δελτίο πρέπει να παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες[33] σε συνοπτική, διαφανή, κατανοητή και εύκολα προσβάσιμη μορφή, με σαφή και απλή γλώσσα, κατάλληλη για την ηλικία και το επίπεδο κατανόησης του παιδιού[34].
Διευκρινίζεται ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία[35], η συγκατάθεση για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων παρέχεται από τον ίδιο τον ανήλικο, εφόσον έχει συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο (15ο) έτος της ηλικίας του. Για τους ανηλίκους κάτω των δεκαπέντε (15) ετών, η συγκατάθεση παρέχεται από τον νόμιμο εκπρόσωπό τους.
Σε κάθε περίπτωση, όταν απαιτείται η συλλογή ή επεξεργασία προσωπικών δεδομένων παιδιών, προηγείται υποχρεωτικά διαβούλευση με την Υπεύθυνη Προστασίας Δεδομένων (DPO) του ΚΕΜΕΑ, η οποία είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου dpo@kemea-research.gr και στο τηλ. +30 2107710805 (εσωτ. 384).
- Εμπιστευτικότητα
Οι Επιστημονικοί Συνεργάτες του ΚΕΜΕΑ που πρόκειται να συνεργαστούν με παιδιά υπογράφουν Συμφωνία Εμπιστευτικότητας (NDA), με την οποία δεσμεύονται να διατηρούν εμπιστευτικές όλες τις πληροφορίες που τα αφορούν και ν προβαίνουν σε κοινοποίηση μόνο των απολύτως αναγκαίων στοιχείων, κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο, αποκλειστικά προς τα εξουσιοδοτημένα πρόσωπα, τους εταίρους του έργου/προγράμματος ή τις αρμόδιες αρχές.
- Ασφάλεια
Το ΚΕΜΕΑ εφαρμόζει οριζόντια μέτρα για την προστασία οποιουδήποτε υλικού, το οποίο περιέχει προσωπικές πληροφορίες ή όχι, είτε σε ψηφιακή είτε σε έντυπη μορφή, σύμφωνα με την Πολιτική Ασφαλείας των Πληροφοριών του[36].
- Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ (ΥΠΠ ή CPO)
Πρόκειται για άτομο με στέρεες γνώσεις και εμπειρία σε θέματα προστασίας παιδιών διορισμένο από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου ως Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιών (ΥΠΠ) του ΚΕΜΕΑ[37]. Το ποινικό μητρώο του/της ορισμένου/ης ΥΠΠ έχει ελεγχθεί και έχει υπογραφεί Υπεύθυνη Δήλωση περί μη ύπαρξης ποινικών καταδικών για συγκεκριμένα εγκλήματα που σχετίζονται με τα καθήκοντά του/ης καθώς και εκκρεμών ποινικών διώξεων (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α). Ο/Η ΥΠΠ είναι διαθέσιμος/η στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου cpo@kemea-research.gr και στο τηλ. +30 2107710805 (εσωτ. 326). Συνεργάζεται στενά με τους Συνεργάτες του ΚΕΜΕΑ που έρχονται σε επαφή με παιδιά, τους υποστηρίζει και τους καθοδηγεί συνεχώς.
Ο/η Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιών είναι αρμόδιος/α για:
- τη διασφάλιση ότι όλοι οι Επιστημονικοί Συνεργάτες και οι εργαζόμενοι του ΚΕΜΕΑ γνωρίζουν πλήρως, κατανοούν και έχουν πρόσβαση στην παρούσα Πολιτική Προστασίας Παιδιών και στα Παραρτήματά της,
- την παροχή πρακτικής καθοδήγησης και συνεχούς εκπαίδευσης των Συνεργατών και των εργαζομένων του ΚΕΜΕΑ ως προς τον τρόπο εφαρμογής των θεσπισθέντων βάσει της παρούσας Πολιτικής μέτρων,
- τη διασφάλιση ότι οι Συνεργάτες του ΚΕΜΕΑ γνωρίζουν και τηρούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες και τα συστήματα αναφοράς,
- την παρακολούθηση τυχόν δραστηριοτήτων στις οποίες εμπλέκονται παιδιά,
- την τήρηση αρχείων σχετικά με ενδεχόμενα περιστατικά και καταγγελίες, καθώς και για την εξέλιξη και αντιμετώπισή τους,
- την άμεση αναφορά στον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ κάθε ανακύπτοντος παραπόνου ή περιστατικού, και την ετήσια ενημέρωση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ, υποβάλλοντας Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων,
- την επικαιροποίηση της παρούσας Πολιτικής Προστασίας Παιδιών και την επανεξέτασή της τουλάχιστον μια φορά ετησίως.
- Αναγνώριση κακοποίησης ή βλάβης
Εάν, σε οποιοδήποτε στάδιο της συμμετοχής ενός παιδιού σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα, προκύψει μια «αποκάλυψη», δηλαδή ένα παιδί αρχίσει να μοιράζεται, πλήρως ή εν μέρει, τις εμπειρίες του από οποιοδήποτε μορφή κακοποίησης, με οποιονδήποτε τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, συμπεριφορικά ή λεκτικά, προφορικά ή γραπτά, ο Επιστημονικός Συνεργάτης του ΚΕΜΕΑ οφείλει να αναγνωρίσει τα σημάδια, να ακούσει το παιδί και να το καθησυχάσει, να θέσει τις απαραίτητες διευκρινιστικές ερωτήσεις, να συμπληρώσει το Έντυπο Καταγγελίας (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β) και να ενημερώσει αμέσως τον/την Υπεύθυνο/η Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ (ΥΠΠ). Οποιεσδήποτε ανησυχίες πρέπει να παραμένουν εμπιστευτικές και να μην συζητούνται με κανένα άλλο πρόσωπο πέραν του/ης Υπευθύνου/ης Προστασίας Παιδιών (ΥΠΠ), ο/η οποίος/α προβαίνει στην περαιτέρω διαχείριση και διαβίβαση του περιστατικού σύμφωνα με την παρούσα.
- Μηχανισμοί Υποβολής Καταγγελίας
Το Έντυπο Υποβολής Καταγγελίας, όπως περιλαμβάνεται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β, πρέπει να συμπληρώνεται σε κάθε περίπτωση κατά την οποία ανακύπτει οποιαδήποτε ανησυχία σχετικά με την ασφάλεια ενός παιδιού, ή σε περίπτωση αποκάλυψης από ένα παιδί, όταν υφίσταται ισχυρισμός, ένδειξη ή ακόμα και υπόνοια τρέχοντος ή επικείμενου κινδύνου βλάβης ή κακοποίησης.
Οι μορφές κακοποίησης που ενδέχεται να βιώσει ένα παιδί και πρέπει να αναφέρονται, είναι ενδεικτικά, οι ακόλουθες[38]:
- Σωματική: οποιαδήποτε σωματική επαφή που προκαλεί δυσφορία, πόνο ή τραυματισμό,
- Σεξουαλική: εξαναγκασμός ή χρήση βίας για συμμετοχή σε σεξουαλικές πράξεις οποιουδήποτε είδους,
- Συναισθηματική/Ψυχολογική: ενέργεια ή παράλειψη που προκαλεί ψυχική βλάβη ή δυσφορία,
- Εκμετάλλευση: κατάχρηση εξουσίας ή ελέγχου επί άλλου προσώπου με σκοπό οικονομικό, κοινωνικό, σεξουαλικό ή άλλο όφελος,
- Εκφοβισμός & Παρενόχληση: ανεπιθύμητη συμπεριφορά που προσβάλλει, εκφοβίζει ή ταπεινώνει άλλους,
- Σεξουαλική Παρενόχληση: ανεπιθύμητη λεκτική, μη λεκτική ή σωματική συμπεριφορά σεξουαλικής φύσης
- Θεσμική: πρακτικές, συστήματα ή κουλτούρα εντός ενός οργανισμού που ενδέχεται να οδηγήσουν σε οποιοδήποτε είδος βλάβης ή αδυναμία πρόληψής της, μέσω πράξεων ή παραλείψεων.
Το Έντυπο Καταγγελίας περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες για τη φύση της καταγγελίας, μέσω των οποίων παρέχεται ενδελεχής περιγραφή της καταγγελλόμενης κακοποίησης ή βλάβης, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων σχετικά με το πότε, πού και τί ακριβώς συνέβη, αν υπήρχαν μάρτυρες και ποιός είναι ο δράστης, εφόσον αυτό είναι δυνατό.
- Μηχανισμοί Αναφοράς
Το ΚΕΜΕΑ υιοθετεί και εφαρμόζει προσέγγιση αντιμετώπισης χαμηλού επιπέδου ανησυχίας, που σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ανησυχίες ή υποψίες κακοποίησης ή βλάβης πρέπει να αναφέρονται. Η μη αναφορά θεωρείται σοβαρή παραβίαση των διαδικασιών προστασίας του ΚΕΜΕΑ και μπορεί να οδηγήσει στη λήψη πειθαρχικών μέτρων.
Για τη διασφάλιση της σωστής διαχείρισης, πρέπει να ακολουθηθούν τα εξής βήματα:
- Το συμπληρωμένο και υπογεγραμμένο Έντυπο Καταγγελίας διαβιβάζεται αμέσως στον/ην Υπεύθυνο/η Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ (CPO).
- Ο/Η Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιών (CPO), χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, ενημερώνει τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ. Ο/Η CPO θα φυλάσσει με ασφάλεια τα συμπληρωμένα και υπογεγραμμένα Έντυπα Καταγγελίας και θα τα χειρίζεται με αυστηρότατη εμπιστευτικότητα.
- Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ, μετά από συνεννόηση με τον/ην Υπεύθυνο/η Προστασίας Παιδιών (CPO), αποφασίζει αν:
– απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες/διευκρινίσεις αναφορικά με την καταγγελία,
– πρέπει να ενεργοποιηθεί οποιαδήποτε άλλη εσωτερική διαδικασία,
– πρέπει να ενημερωθούν οι αρμόδιες αρχές ή
– απαιτείται να παρασχεθεί οποιαδήποτε περαιτέρω υποστήριξη στο παιδί και την οικογένειά του.
- Ευαισθητοποίηση
Η παρούσα Πολιτική έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΕΜΕΑ[39] και έχει κοινοποιηθεί δεόντως σε όλους τους Συνεργάτες και υπαλλήλους του ΚΕΜΕΑ. Επιπλέον, η Πολιτική διατίθεται και είναι ευχερώς προσβάσιμη σε όλους μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του ΚΕΜΕΑ (www.kemea.gr), τόσο στην ελληνική όσο και στην αγγλική γλώσσα. Μια φιλική προς τα παιδιά εκδοχή της είναι, επίσης, διαθέσιμη στο διαδίκτυο.
- Λογοδοσία
Η παρακολούθηση της εφαρμογής της Πολιτικής Προστασίας Παιδιών υπάγεται στη σφαίρα ευθύνης του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ. Όλοι οι Επιστημονικοί Συνεργάτες του ΚΕΜΕΑ οφείλουν να συμμορφώνονται με την παρούσα Πολιτική, ενώ ο/η Υπεύθυνος/η Προστασίας Παιδιού (CPO) του ΚΕΜΕΑ πρέπει να ενημερώνει τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου για την εφαρμογή της και για τυχόν ανησυχίες που ενδέχεται να προκύψουν και να υποβάλει Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΕΜΕΑ για την υλοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων που αφορούν παιδιά.
VII. Επικαιροποίηση/Ενημέρωση
Το ΚΕΜΕΑ αναγνωρίζει ότι η Πολιτική Προστασίας Παιδιών δεν είναι σταθερή, ούτε αμετάβλητη. Διάφορες περιστάσεις μπορεί να απαιτήσουν την προσαρμογή της σε αυτές, όπως αλλαγές στη λειτουργία του Οργανισμού ή η εφαρμογή νέας νομοθεσίας και πολιτικών που ισχύουν για ερευνητικούς οργανισμούς. Ο/Η ΥΠΠ του ΚΕΜΕΑ παρακολουθεί συστηματικά τέτοιες εξελίξεις και αποφασίζει για την ανάγκη ενημέρωσης/επικαιροποίησης της παρούσας Πολιτικής.
Η παρούσα Πολιτική τίθεται σε ισχύ 17 Ιουλίου 2026.
Δρ Γεώργιος Κοσμίδης
Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ
[1] Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC), Μέρος Ι, Άρθρο 1, διαθέσιμη σε: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child .
[2] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Πολιτικές προστασίας των παιδιών: Τι είναι;, Γιατί είναι τόσο σημαντικές; Πότε είναι απαραίτητες;» 2020, Κρατώντας τα Παιδιά Ασφαλή, διαθέσιμη σε: https://ec.europa.eu/newsroom/just/items/666497/en.
[3] Ibid.
[4] Νόμος 3387/2005 – ΦΕΚ 224/Α/12-9-2005: «Κέντρο Μελετών Ασφάλειας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) και άλλες διατάξεις.», διαθέσιμο σε: https://www.e-nomothesia.gr/kat-astynomikos-astynomia/idrysi-leitourgia-uperesion/n-3387-2005.html.
[5] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ppt. “Child Protection Policy, what is it and why is it important?” διαθέσιμη σε: https://www.cerv.at/dam/jcr:381ba718-a665-47f9-8414-abfa61c1494f/EU_Child_Protection_Policies_.pdf .
[6] Ibid.
[7] Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC), Μέρος Ι, Άρθρο 1, διαθέσιμη σε: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child σε συνδυασμό με τον Νόμο 4689/2020 – ΦΕΚ Α’ 103/27.5.2020) «Ενσωμάτωση της ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2016/800 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2016 σχετικά με τις δικονομικές εγγυήσεις για τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, Άρθρο 3(1) «Ορισμοί».
[8] Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, άρθρο 25, διαθέσιμη σε: https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/2021/03/udhr.pdf.
[9] Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC), διαθέσιμη σε: https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child.
[10] Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), διαθέσιμη σε: https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_ENG.
[11] Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, διαθέσιμος σε: https://rm.coe.int/168007cf93.
[12] Σύμβαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Σεξουαλική Κακοποίηση, διαθέσιμη σε: https://rm.coe.int/1680084822.
[13] Σύνταγμα της Ελλάδος, άρθρο 21, διαθέσιμο σε: https://www.translatum.gr/dictionary/syntagma-tis-elladas-greek-constitution-translation.htm.
[14] Νόμος 2101/1992 – ΦΕΚ 192/Α/2-12-1992 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού», διαθέσιμος σε https://www.e-nomothesia.gr/kat-anilikoi/nomos-2101-1992-phek-192-a-2-12-1992.html#google_vignette.
[15] Περισσότερες οδηγίες είναι διαθέσιμες σε:
- safeguarding children who come from Black, Asian and minoritised ethnic communities
- safeguarding d/Deaf and disabled children and young people
- safeguarding LGBTQ+ children and young people
- safeguarding children with special educational needs and disabilities (SEND).
[16] Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους διαφορετικούς τύπους κακοποίησης και παραμέλησης είναι διαθέσιμες σε: https://learning.nspcc.org.uk/child-abuse-and-neglect .
[17] Αιτιολογική σκέψη 38 ΓΚΠΔ.
[18] ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων), διαθέσιμος σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016R0679 και Νόμος 4624/2019 (Τεύχος Α’ 137/29.08.2019), «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις.» διαθέσιμος σε: Law 4624/2019 Translated by the HDPA.
[19] Το ΚΕΜΕΑ δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των ερευνητικών οργανισμών που υποχρεούνται να συστήσουν Επιτροπή Δεοντολογίας, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και συγκεκριμένα το άρθρο 13α(Α) του Ν. 4310/2014 και το άρθρο 20(1) του Ν. 4521/2018.
[20] Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ακαδημιών Επιστημών και Ανθρωπιστικών Επιστημών (All European Academies, ALLEA) (2017). O Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την Ακεραιότητα της Έρευνας ALLEA (2017). Διαθέσιμος σε: https://www.allea.org/wp-content/uploads/2017/05/ALLEA-European-Code-of-Conduct-for-Research-Integrity-2017.pdf.
[21] Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2015), «Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης για τους Ερευνητές». Διαθέσιμος σε: https://euraxess.ec.europa.eu/sites/default/files/am509774cee_en_e4.pdf .
[22] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “EU Grants: How to complete your ethics self-assessment”, Έκδοση 2.0, 13 Ιουλίου 2021, διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/common/guidance/how-to-complete-your-ethics-self-assessment_en.pdf
[23] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “Identifying serious and complex ethics issues in EU-funded research”, 05 Ιουλίου 2021, διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/guidelines-on-serious-and-complex-cases_he_en.pdf
[24] Διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/other/hi/guide_research-dual-use_en.pdf .
[25] Διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/guidance-note-potential-misuse-of-research-results_he_en.pdf .
[26] Διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/grants_manual/hi/ethics/h2020_hi_ethics-data-protection_en.pdf .
[27] Διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/other/hi/h2020_ethics-soc-science-humanities_en.pdf .
[28] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “EU Grants: How to complete your ethics self-assessment”, Έκδοση 2.0, 13 Ιουλίου 2021, διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/common/guidance/how-to-complete-your-ethics-self-assessment_en.pdf .
[29] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, “Ethics in Social Science and Humanities”, 05 Ιουλίου 2021, διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/ethics-in-social-science-and-humanities_he_en.pdf .
[30] «Ανώνυμες πληροφορίες» νοούνται ως εκείνες οι πληροφορίες που δεν σχετίζονται με ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο ή με προσωπικά δεδομένα που έχουν καταστεί ανώνυμα κατά τρόπο που το υποκείμενο των δεδομένων δεν είναι ή δεν είναι πλέον ταυτοποιήσιμο, όπως ορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 26 του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ).
[31] «Προσωπικά δεδομένα» νοούνται ως εκείνες οι πληροφορίες που αφορούν ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο, όπως ορίζεται στο άρθρο 4(1) του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ).
[32] Η Πολιτική Προστασίας Δεδομένων του ΚΕΜΕΑ είναι διαθέσιμη σε: https://kemearesearch.sharepoint.com/sites/kemea-dpp-pdpp
[33] Άρθρο 12 ΓΚΠΔ «Πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται σε περίπτωση συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από το υποκείμενο των δεδομένων».
[34] Άρθρο 12 σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 58 ΓΚΠΔ.
[35] Νόμος 4624/2019 (Τεύχος Α’ 137/29/08/2019), «Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις.», Κεφάλαιο Γ’ «ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΓΚΠΔ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ», άρθρο 21 «Συγκατάθεση ανηλίκου», διαθέσιμο σε: Law 4624/2019 Translated by the HDPA .
[36] Η Πολιτική Προστασίας Πληροφοριών του ΚΕΜΕΑ είναι διαθέσιμη σε: https://kemearesearch.sharepoint.com/sites/kemea-dpp-pdpp
[37] Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ σχετικά με τον Ορισμό Υπευθύνου/ης Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ που εκδόθηκε στις Χ/Χ/2026.
[38] Μορφές κακοποίησης και παραμέλησες διαθέσιμες σε: https://learning.nspcc.org.uk/child-abuse-and-neglect.
[39] Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΕΜΕΑ σχετικά με την Έγκριση Υπευθύνου/ης Προστασίας Παιδιών του ΚΕΜΕΑ που εκδόθηκε στις Χ/Χ/2026.